Mag je permanent in een vakantiewoning wonen?

Kort antwoord

Laatst bijgewerkt: 10 oktober 2026 · Redactie Wat kost bouwen?

Wanneer geldt wonen in een vakantiewoning als permanent?

Of je permanent in een vakantiewoning woont, hangt vooral af van de vraag of die woning je feitelijke hoofdverblijf is. Er is geen vaste landelijke definitie met een bepaald aantal dagen. Gemeenten kunnen beleidsmatige grenzen gebruiken, zoals meer dan 120 of meer dan 180 dagen per jaar, maar dat zijn geen algemene landelijke normen.

De gemeente kan ook andere omstandigheden meewegen. Denk aan waar je meestal overnacht, je sociale en maatschappelijke leven, waterverbruik, school of huisarts en waarnemingen van toezichthouders. Inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP) kan een aanwijzing zijn, maar bewijst op zichzelf niet dat permanente bewoning is toegestaan. Andersom sluit niet ingeschreven staan niet uit dat de woning feitelijk je hoofdverblijf is. De situatie wordt dus niet alleen bepaald door wat je zelf over je verblijf zegt, maar ook door de omstandigheden.

Mag je permanent in een vakantiewoning wonen volgens de regels?

Een recreatiewoning is bedoeld voor recreatief verblijf door mensen die hun hoofdverblijf elders hebben. Als het omgevingsplan de functie ‘Recreatie’ aan de woning geeft, is permanent wonen in beginsel in strijd met die functie. De regels kunnen ook gelden voor een chalet, stacaravan, trekkershut of kampeermiddel.

Een gemeente kan permanente bewoning in bepaalde gevallen toestaan. Mogelijke routes zijn een wijziging van het omgevingsplan, een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) of een persoons- of objectgebonden omgevingsvergunning. Welke route in jouw geval beschikbaar is, hangt af van de regels voor de plek en de beslissing van de gemeente. Inschrijving op het adres maakt bewoning niet vanzelf legaal. Controleer daarom de regels voor jouw adres bij de gemeente voordat je ervan uitgaat dat je er permanent mag wonen.

Wat is er veranderd aan de voorgestelde landelijke regeling?

Er is een voorstel geweest om gemeenten te verplichten bestaande permanente bewoning tijdelijk toe te staan. Het was bedoeld voor bewoners die uiterlijk op 16 mei 2024 hun hoofdverblijf in de recreatiewoning hadden. De voorgestelde toestemming zou persoonsgebonden zijn en tien jaar gelden. Inschrijving in de BRP was volgens de toelichting op het ontwerp niet de enige manier om het verblijf aan te tonen.

Deze voorgestelde instructieregel is echter niet verder in behandeling genomen. Op 3 juli 2026 beëindigde de minister de voorhang. In plaats daarvan worden met onder meer de VNG werkafspraken en een landelijk handelingskader uitgewerkt. Gemeenten zijn gevraagd terughoudend te zijn met handhaving totdat er afspraken zijn. Dat is geen algemene toestemming om permanent in een vakantiewoning te wonen. Handhaving kan bijvoorbeeld nog nodig zijn bij overlast of ondermijnende criminaliteit.

Welke eisen golden in het ingetrokken voorstel?

Het ontwerp stelde voorwaarden aan de woning en de bewoner. De woning moest aan minimale eisen voor veiligheid en gezondheid voldoen. In het ontwerp stonden ook concrete voorzieningen: ramen in alle ruimten, een aanrecht, een kooktoestel of een plek om dat te plaatsen en een toiletruimte. Deze voorwaarden hoorden bij de voorgestelde regeling en betekenen niet dat je daarmee nu automatisch toestemming hebt om er permanent te wonen.

De uitvoering van het voorstel bleek ingewikkeld. Voor de regeling waren goede registraties van recreatiewoningen in de BAG en BRP nodig, plus een koppeling met het toeslagensysteem. Ook zou een individuele beoordeling bewijsstukken vragen. De Dienst Toeslagen beoordeelde de uitvoering van het voorstel als onuitvoerbaar in combinatie met het huidige huurtoeslagbeleid. De voorgestelde regeling is vervolgens niet verder in behandeling genomen. Ga daarom voor de geldende regels uit van de informatie over jouw locatie en de afspraken van je gemeente, niet van de voorwaarden uit het ontwerp.

Wat kan de gemeente doen bij permanente bewoning?

Een gemeente kan onderzoeken of de recreatiewoning feitelijk als hoofdverblijf wordt gebruikt en of dat past binnen de regels. De gevolgen en aanpak kunnen per gemeente verschillen. Rijssen-Holten is bijvoorbeeld een lokale situatie waarin de gemeente permanente bewoning niet toestaat, ook niet voor enkele weken, en actief handhaaft. Die aanpak is geen landelijke norm en kan niet zonder meer op andere gemeenten worden toegepast.

In Rijssen-Holten bestaat de beschreven aanpak doorgaans uit twee brieven met termijnen en daarna een last onder dwangsom. Daar is de gebruikelijke dwangsom € 2.000 per maand, met een maximum van € 50.000. Deze bedragen gelden voor dat gemeentelijke voorbeeld, niet automatisch elders. De gemeente beschrijft ook dat een overtreding gevolgen kan hebben voor bewoners en eigenaren. Vraag bij jouw gemeente welke regels gelden, of er een vergunning of andere toestemming is en wat de gemeente doet zolang het landelijke handelingskader nog wordt uitgewerkt.

Stappenplan

1. Controleer de functie van de woningZoek uit welke functie het omgevingsplan aan jouw vakantiewoning geeft. Als de functie ‘Recreatie’ is, is permanent wonen in beginsel in strijd met die functie.
2. Bepaal of de woning je hoofdverblijf isKijk naar je feitelijke woonsituatie: waar overnacht je meestal en waar speelt je dagelijkse leven zich af? Ook omstandigheden zoals waterverbruik en sociale contacten kunnen meewegen.
3. Vraag de gemeente naar toestemmingVraag welke regels voor jouw adres gelden en of permanente bewoning via een planwijziging, BOPA of persoons- of objectgebonden vergunning kan worden toegestaan.
4. Vertrouw niet alleen op je BRP-inschrijvingInschrijving op het recreatieadres kan een signaal zijn, maar is geen toestemming. Niet ingeschreven staan sluit evenmin uit dat de woning feitelijk je hoofdverblijf is.
5. Vraag naar de actuele handhavingInformeer hoe jouw gemeente omgaat met handhaving en de landelijke werkafspraken die nog worden uitgewerkt. Een verzoek om terughoudend te handhaven is geen algemene legalisering.

Veelgemaakte fouten

• Aannemen dat inschrijving in de BRP permanente bewoning automatisch toestaat.
• Een gemeentelijke grens van 120 of 180 dagen behandelen als landelijke regel.
• Denken dat de voorgestelde landelijke regeling voor bestaande bewoners al is ingevoerd.
• Een lokaal voorbeeld, zoals het beleid en de dwangsommen in Rijssen-Holten, op alle gemeenten toepassen.

Veelgestelde vragen

Bronnen

1. binnenlandsbestuur.nl – Permanente bewoning op recreatieparken
2. eerstekamer.nl – Permanente bewoning van recreatiewoningen
3. rijssen-holten.nl – Recreatiewoningen en permanente bewoning - Gemeente Rijssen ...

Uitleg op basis van openbare vakbronnen (oktober 2026). Prijzen zijn indicaties. Lees onze methodiek.