Hoe werkt het honorarium van een architect (DNR en Vlaamse deontologie)?

Kort antwoord

Laatst bijgewerkt: 10 oktober 2026 · Redactie Wat kost bouwen?

Wat is het honorarium van een architect?

Het honorarium is de vergoeding voor de diensten die de architect voor je uitvoert. Welke diensten dat zijn, hangt af van de opdracht: alleen een ontwerp, of ook vergunning, uitvoeringsdocumenten, controle van de werken en hulp bij de oplevering. Spreek daarom niet alleen een bedrag af, maar beschrijf ook precies wat je daarvoor krijgt.

In Vlaanderen moet er voor iedere opdracht een schriftelijke overeenkomst zijn. Die legt de opdracht en de wederzijdse verplichtingen vast. Het ereloon moet minstens bepaalbaar zijn. Zet ook het beschikbare bouwbudget in het contract en bespreek welke onderdelen daarin zijn inbegrepen. Zo kun je offertes beter vergelijken en is achteraf duidelijker waarop de vergoeding betrekking heeft.

Een overeenkomst is ook belangrijk als er een meningsverschil ontstaat. Als de opdracht nog niet helder is, kun je eerst een afzonderlijke voorstudie of analyse van programma en budget afspreken. Daarna kun je, als je verdergaat, een definitieve overeenkomst maken.

Welke manieren zijn er om het ereloon te berekenen?

Een architect kan een percentage van de bouwkosten, een vast bedrag of een uurtarief afspreken. Ook een combinatie komt voor, bijvoorbeeld een vast bedrag voor het ontwerp en een uurtarief voor aanvullende prestaties. In Vlaanderen worden volledige opdrachten vaak indicatief op 6–12% van de totale bouwkosten geraamd. Voor Nederland is een indicatie van 7–12% genoemd voor integrale begeleiding. Dit zijn geen vaste of verplichte tarieven.

Bij een percentage is het belangrijk om vast te leggen welke kosten meetellen, hoe de bouwkosten worden bepaald en wat er gebeurt als het budget verandert. Een forfait geeft vooraf meer duidelijkheid over het bedrag, maar de opdracht en eventuele extra’s moeten wel goed zijn afgebakend. Een uurtarief kan passen bij een beperkte opdracht of bijkomend werk. Vraag dan hoe extra uren worden goedgekeurd en gefactureerd.

Vergelijk dus niet alleen de prijs. Kijk ook naar het aantal inbegrepen werfbezoeken, de verslagen en de ontwerp- en uitvoeringsstukken die je ontvangt.

Wat betekent DNR en hoe verschilt dat van de Vlaamse deontologie?

Een verwijzing naar DNR in een overeenkomst zegt op zichzelf niet welk honorarium je betaalt: de vergoeding en de omvang van de opdracht moeten duidelijk uit de afspraken blijken. De Vlaamse deontologie stelt als beroepsregel dat architect en opdrachtgever de opdracht schriftelijk vastleggen. De overeenkomst bepaalt onder meer welke diensten worden uitgevoerd en hoe het ereloon wordt berekend en betaald.

Let ook op het verschil tussen een huidige afspraak en de vroegere Belgische Deontologische Norm nr. 2. Die norm bevatte historische percentagetarieven per kostenschijf. Een voorstel uit 2004 vroeg om minimum- en maximumhonoraria vast te stellen; dat voorstel is geen bewijs dat die oude percentages vandaag een verplicht tarief vormen. Architectenerelonen zijn sinds 2003 vrij.

Gebruik de oude schaal dus niet als actuele prijslijst. Als een contract DNR of een andere modelregeling noemt, controleer dan welke tekst en versie van toepassing zijn en lees vooral de concrete bepalingen over diensten, vergoeding en bijkomende prestaties.

Welke diensten vallen onder een volledige opdracht?

Een volledige opdracht kan bestaan uit een voorontwerp, een uitvoeringsontwerp en het dossier voor de bouwvergunning. Ook een meetstaat, hulp bij de aanbesteding en de keuze van aannemers, detailplannen en uitvoeringsdetails kunnen erbij horen. Tijdens en na de werken kan de opdracht ook opvolging, toezicht, voorbereiding van opleveringen en controle van aannemersrekeningen omvatten.

De term ‘volledig’ is niet genoeg om te weten wat jouw architect precies doet. Vraag daarom welke documenten je krijgt, hoeveel controle op de uitvoering is inbegrepen en welke hulp er is bij de oplevering. In Vlaanderen mag een architect in principe geen uitvoeringsontwerp aannemen zonder ook de controle op de uitvoering te krijgen, tenzij een andere architect die controle op zich neemt.

Niet iedere opdracht hoeft meteen volledig te zijn. Bij twijfel over haalbaarheid of budget kun je eerst een beperkte voorstudie afspreken. Leg dan vast wat die oplevert en wat de vergoeding ervoor is. Zo weet je vooraf wat je betaalt, ook als je daarna niet met het volledige ontwerp doorgaat.

Wat moet je over de vergoeding in het contract zetten?

Leg vast hoe het honorarium wordt berekend en betaald. Bij een percentage hoort duidelijk te zijn welke bouwkosten als basis gelden. Bij een forfait hoort te staan welke prestaties in het bedrag zijn inbegrepen. Noteer daarnaast hoe bijkomende prestaties worden vergoed, bijvoorbeeld extra ontwerpwijzigingen of veiligheidscoördinatie, en welke taken of studies door anderen worden uitgevoerd.

Neem ook het bouwbudget op en spreek af hoe je omgaat met een mogelijke overschrijding. Een architect gaat na of het budget haalbaar is voor het bouwprogramma, maar het is nuttig om afspraken over wijzigingen en extra werk concreet te maken. Zet ook de opdracht, de uitvoeringsdocumenten en de controle van de werken duidelijk op papier.

In een Vlaamse overeenkomst horen verder de identiteit van de partijen, de omschrijving van de diensten, de verzekeringsonderneming en het polisnummer, de provinciale raad waarbij de architect is ingeschreven, de datum en handtekeningen. Bespreek daarnaast de betalingsmomenten, oplevering, auteursrechten en wat er gebeurt als een partij de overeenkomst vroegtijdig beëindigt.

Hoe vergelijk je architectenoffertes zorgvuldig?

Vraag offertes op basis van hetzelfde bouwprogramma en vergelijk ze per onderdeel. Zet bijvoorbeeld naast elkaar of het voorontwerp, de vergunning, het uitvoeringsdossier, de werfcontrole en de oplevering zijn inbegrepen. Vraag ook hoeveel werfbezoeken en verslagen bij de prijs horen. Een lager honorarium kan samengaan met minder tijd of minder werfbezoeken.

Controleer of de bouwsom waarop een percentage wordt berekend dezelfde onderdelen bevat als in de andere offerte. Kijk na of extra studies, zoals stabiliteit, verwarming of akoestiek, apart worden aangerekend en wie daarvoor verantwoordelijk is. Vraag ook hoe bijkomende prestaties worden berekend en of je vooraf toestemming moet geven voor extra werk.

Vergelijk ten slotte de betalingsregeling met de voortgang van de opdracht. De vroegere Belgische norm beschreef een regeling met provisie en betalingen bij verschillende fases, maar die historische regeling is geen reden om zonder meer dezelfde percentages of momenten te gebruiken. Laat de actuele afspraken in jouw contract opnemen en onderteken wanneer opdracht en vergoeding voldoende duidelijk zijn.

Stappenplan

1. Omschrijf je bouwplan en budgetZet op papier wat je wilt bouwen of verbouwen en welk budget beschikbaar is. Bespreek met de architect of dat budget haalbaar is voor het programma. Zo kunnen offertes op dezelfde uitgangspunten worden gebaseerd.
2. Kies een volledige of beperkte opdrachtBepaal of je alleen een voorstudie wilt of ook ontwerp, vergunning, uitvoeringsdocumenten, werfcontrole en oplevering.
3. Vraag om een duidelijke berekeningLaat uitleggen of het honorarium een percentage, forfait, uurtarief of combinatie is. Vraag bij een percentage welke bouwkosten meetellen en bij een forfait welke prestaties inbegrepen zijn.
4. Vergelijk inbegrepen diensten en extra’sVergelijk het aantal werfbezoeken, de verslagen en de ontwerp- en uitvoeringsstukken. Vraag welke bijkomende prestaties, studies of taken apart worden aangerekend en wie daarvoor verantwoordelijk is.
5. Leg vergoeding en afspraken schriftelijk vastZorg dat opdracht, honorarium, berekening, betaling en bijkomende prestaties in de overeenkomst staan. Neem ook budget, verzekeringsgegevens en afspraken over controle van de werken op.
6. Onderteken zodra de opdracht duidelijk isOnderteken wanneer voldoende duidelijk is welke diensten de architect uitvoert en hoe de vergoeding wordt bepaald. Bewaar de overeenkomst, zodat beide partijen bij een verschil van mening kunnen nagaan wat is afgesproken.

Veelgemaakte fouten

• Een percentage vergelijken zonder te controleren welke bouwkosten als berekeningsbasis gelden.
• Alleen naar het totaalbedrag kijken en niet naar werfbezoeken, verslagen en inbegrepen diensten.
• Aannemen dat de historische Vlaamse percentagetabel vandaag een verplicht tarief is.
• Bijkomende prestaties of ontwerpwijzigingen niet vooraf in de overeenkomst regelen.
• Een opdracht mondeling afspreken zonder de diensten en vergoeding schriftelijk vast te leggen.

Wat kost het?

Voor een volledige opdracht wordt in Vlaanderen indicatief 6–12% van de totale bouwkosten genoemd; voor integrale begeleiding in Nederland 7–12%. Bij een bouwsom van €500.000 komt die Nederlandse indicatie neer op €35.000–€60.000; dit is geen verplicht tarief.

Bekijk alle prijzen: Wat kost een architect? →

Veelgestelde vragen

Bronnen

1. architect.be – Het contract met de architect
2. lachambre.be – 51K1308001.pmd
3. heylenvastgoed.be – Welke architect kies ik voor nieuwbouw Vlaanderen?
4. architect.be – Reglement van beroepsplichten
5. Zwijsen architecten – Wat kost een architect

Uitleg op basis van openbare vakbronnen (oktober 2026). Prijzen zijn indicaties. Lees onze methodiek.